Σας καλωσορίζουμε στον διαδικτυακό χώρο μουσικών (κι όχι μόνο) συναντήσεων των μαθητών τριών Δημοτικών Σχολείων της Πρέβεζας.Τα λόγια δεν είναι πάντα αρκετά για να εκφράσουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας.Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνουν οι νότες και οι εικόνες…
Δώρο των θεών προς τους ανθρώπους (οι οποίοι ανταποδίδουν αυτό το δώρο, χρησιμοποιώντας το στις λατρευτικές εκδηλώσεις τους), μέσο έκφρασης συναισθημάτων κι επικοινωνίας με τους άλλους ανθρώπους, ιδανική συντροφιά για κάθε στιγμή χαράς, γαλήνης, συγκίνησης, βαθιάς θλίψης, μοναξιάς ή ομαδικής συνεύρεσης κι εορτασμού. Γλώσσα μυστηριακή, αλλά και κατανοητή από όλους τους ανθρώπους, εκτός -δυστυχώς- από εκείνους που στερούνται την ακοή. Ένα ταξίδι στην ομορφιά, που γεφυρώνει τις αναμνήσεις του χθες με τα όνειρα του αύριο, δίνοντας δύναμη κι ελπίδα. Όλα αυτά κι άλλα πολλά είναι η Μουσική.
Κάθε άνθρωπος θα μπορούσε να δώσει τον δικό του ορισμό κι όλοι οι διαφορετικοί ορισμοί είναι σωστοί, αφού καθένας μας, νιώθει μοναδικά τη θεία τέχνη και τη ζει με το δικό του τρόπο!
Ο "επιστημονικός ορισμός" αναφέρει ότι είναι η τέχνη και επιστήμη συνδυασμού και συστηματικής οργάνωσης των ήχων, τους οποίους χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για να εκφραστεί και να επικοινωνήσει με τους συνανθρώπους του. Τι είναι, τέλος πάντων, η Μουσική;
Τον δικό της ορισμό δίνει η Μαριάννα Μιχαλαρέα με το πολύ όμορφο τραγούδι "Τι είναι Μουσική;":
1. Τι είναι Μουσική; Τι είναι Μουσική; Ποτάμι που κυλάει μέσα στην ψυχή.
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί.
2. Νότες από δω, νότες από 'κει, κρυμμένες μες στον ήλιο, μέσα στη βροχή
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί.
3. Τι είναι Μουσική; Τι είναι Μουσική; Ο ήλιος που ζεσταίνει μέσα στην ψυχή.
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί
4. (REF.) Η ψυχή γαληνεύει, φεύγει η βαρυχειμωνιά,.
ξεκινάει το τραγούδι και η νύχτα φεύγει απ΄την καρδιά μακριά
5.Τι είναι Μουσική;Τι είναι Μουσική; Δώρο που υπάρχει μέσα του πνοή.
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί.
6. Γελαστήκαμε, μα χαρήκαμε. Τη λύση πάλι τη βρήκαμε!
Δίχως "Πότε;", "Πώς;" και "Γιατί;", είναι του Θεού πνοή!
7. Τι είναι Μουσική; Τι είναι Μουσική; Ο ήλιος που ζεσταίνει μέσα στην ψυχή.
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί.
8. (REF.) Με τις νότες τις ζεστές, μένει αστείρευτη η πηγή!
Μένουν φρέσκες οι ελπίδες κι η καρδιά γεμίζει με υπομονή!
9. Τι είναι Μουσική; Τι είναι Μουσική; Ποτάμι που κυλάει μέσα στην ψυχή.
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί.
10. Νότες από δω, νότες από 'κει, κρυμμένες μες στον ήλιο, μέσα στη βροχή
Τι είναι Μουσική μες στη ζωή μας; Ας το μάθουμε μαζί.
Το τραγούδι αυτό γίνεται ακόμα ομορφότερο, λόγω της μουσικής που η ποιήτρια διάλεξε να δανειστεί: πρόκειται για τη μουσική του τραγουδιού "Vanità di Vanità", που έγραψε ο Ιταλός τραγουδοποιός Angelo Branduardi το 1983 για τις ανάγκες της κινηματογραφικής ταινίας "State buoni,se potete» (= Να είστε καλοί, αν μπορείτε). Η ταινία -δυστυχώς άγνωστη στη χώρα μας- περιγράφει τη ζωή του αγίου Filippo Neri, ενός ταπεινού και φιλάνθρωπου ιερωμένου, που έζησε στη Ρώμη τον 15ο αιώνα (σε μια δύσκολη, γεμάτη πόνο και δυστυχία εποχή), προσφέροντας απλόχερα αγάπη και βοήθεια σε κάθε φτωχό και ταλαιπωρημένο άνθρωπο και ιδίως στα παιδιά.
Αυτό που παραξενεύει όποιον καταλαβαίνει Ιταλικά, είναι πως -αντίθετα με την πολύ ζωντανή, χαρούμενη μουσική- τα λόγια του τραγουδιού τονίζουν πως όλα σ΄αυτόν τον κόσμο είναι μάταια, όπως ακριβώς λέει κι ο τίτλος: (Vanità di Vanità=Ματαιότητα της ματαιότητας)
Τρέχεις ψάχνοντας εδώ, τρέχεις ψάχνοντας εκεί, όταν όμως ο θάνατος σε πλησιάσει,
τι θα απομείνει από τις επιθυμίες σου ; Η ματαιότητα της ματαιότητας.
Είσαι ευτυχισμένος με τις σκέψεις και μ' αυτά που τώρα ζεις,
απολαμβάνοντας μόνο το ασήμι και το χρυσό!
Όμως στο τέλος τι θα σου απομείνει; Η ματαιότητα της ματαιότητας.
Τρέχεις ψάχνοντας εδώ, τρέχεις ψάχνοντας εκεί, αναζητώντας κι ακολουθώντας την ευτυχία,
με υγεία, χαρά και δίχως προβλήματα. Μα είναι η ματαιότητα της ματαιότητας.
Αν κοιτάξεις στον καθρέφτη το γαλήνιο, ευτυχισμένο πρόσωπό σου,
δεν φαντάζεσαι τι θα μείνει μια μέρα, από την τωρινή μάταιη ευτυχία σου.
Όλο μάταια, μόνο μάταια, Ζήστε με χαρά κι απλότητα.
Να είστε καλοί αν μπορείτε…Όλα τα άλλα είναι μάταια.
Όλο μάταια, μόνο μάταια! Δοξάστε ταπεινά τον Κύριο,
δώστε σ΄Αυτόν όλη σας την αγάπη και τότε, τίποτα δεν θα σας λείπει!
Η μουσική αρέσει σε όλους μας, ανεξάρτητα από το είδος που προτιμούμε περισσότερο να ακούμε. Κάτι ακόμη: η μουσική αρέσει όχι μόνο στους ανθρώπους, αλλά και στα ζώα, έστω κι αν κάποια απ΄αυτά είναι υπναράδες...
Καθώς ο καιρός βοηθάει, μια βόλτα στον κόσμο νομίζω πως είναι ό,τι πρέπει! Οδηγός μας σ΄ αυτή τη βόλτα θα είναι η Μουσική, που μπορεί να μας ταξιδέψει στον χώρο και τον χρόνο (και μάλιστα ανέξοδα...)
Ας μεταφερθούμε, λοιπόν, στην Αμερικανική ήπειρο, για να γνωρίσουμε μια ιδιαίτερη μουσική που γεννήθηκε εκεί: την Jazz. Πρωτοεμφανίζεται γύρω στα 1900 στη Νέα Ορλεάνη της πολιτείας Λουϊζιάνα, στον νότο των ΗΠΑ.
Η ονομασία της προέρχεται μάλλον από το γαλλικό ρήμα jaser(=φλυαρώ), αφού κύριο χαρακτηριστικό αυτής της μουσικής είναι η ελευθερία της έκφρασης και ο αυτοσχεδιασμός.
Οι μουσικοί της Jazz αυτοσχεδιάζουν ρυθμικά και μελωδικά σχήματα, παίζοντας αυθόρμητα αυτά που νιώθουν εκείνη τη στιγμή, κάτι που κάνει τον αυτοσχεδιασμό μοναδικό κι ανεπανάληπτο.
Η Jazz είναι ένα "αφρο-αμερικάνικο" μουσικό ιδίωμα, ένας χώρος συνάντησης της Αφρικανικής και Ευρωπαϊκής κουλτούρας, που δημιουργήθηκε όταν χιλιάδες άνθρωποι από περιοχές της Αφρικής (κυρίως της Δυτικής), με διαφορετικά φυλετικά, γλωσσικά, θρησκευτικά, πολιτισμικά και μουσικά ιδιώματα, έφτασαν δέσμιοι στον αμερικανικό νότο.
Στοιχίζοντας μερικά δολάρια ο καθένας, πωλούνταν κι αγοράζονταν από τους λευκούς αφέντες τους, στους οποίους ανήκε η σωματική ακεραιότητα και η ίδια τους η ζωή. Ζούσαν μόνο για ένα σκοπό: να εργάζονται στις τεράστιες φυτείες βαμβακιού και καλαμποκιού που έφτιαξαν οι Ευρωπαίοι άποικοι στην αμερικανική γη, αφού προηγουμένως εξόντωσαν τους ιθαγενείς κατοίκους ("Ινδιάνους")!
Ανάμεσα στις ατέλειωτες ώρες εργασίας κι όταν το μαστίγιο του αφέντη σιγούσε από την κούραση, από τα χείλη των νέγρων δούλων έβγαινε μαζί με το βογκητό κι ένα τραγούδι, το μόνο που μπορούσε να απαλύνει τον πόνο, το μόνο που δεν τους απαγορευόταν (αρκούσε το να μην ενοχλεί τα ευαίσθητα αυτιά των "πολιτισμένων" αφεντάδων τους...).
Κι όταν, μετά από μακρόχρονες αιματοβαμμένες κοινωνικές κατακτήσεις, τα χέρια ελευθερώθηκαν από τις αλυσίδες -όχι όμως ολοκληρωτικά και οι άνθρωποι- τότε το ρυθμικό χτύπημά τους συνόδευε τη φωνή. Με το πέρασμα του χρόνου έπεσαν σε μαύρα χέρια τα πρώτα μουσικά όργανα, για να γίνουν κι αυτά εκφραστές του ονείρου της ελευθερίας. Και για να γίνει το όνειρο πραγματικότητα, αρκούσε ένα σάλτο -παράτολμο και παράνομο- σε κάποιο διερχόμενο τρένο, που θα τους μετέφερε όσο μακριά χρειάζονταν, ώστε να χαθούν από την επίβλεψη του αφέντη και τις συνέπειες του νόμου. Πώς να μην περάσει ο ήχος του τραίνου στη φυσαρμόνικα, για να γίνει μουσική, να γίνει πρόδρομος του Μπλουζ;
Με τον καιρό, οι νέγροι μουσικοί της Jazz γίνονται καταξιωμένοι επαγγελματίες, ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζουν οι Kid Ory, King Oliver, Louis Armstrong, Count Basie, Ella Fitzerald, Billie Holiday, Duke Ellington κ..α.
Ας ακούσουμε τον Louis Armstorg στο When the Saints go marching in
και την Billie Holiday στο κλασικό Summertime (από την όπεραPorgy and Bessτου George Gershwin)
Οι λευκοί μουσικοί, αρχικά θεωρούν τη Jazz ως κατώτερης ποιότητας μουσική. Όταν όμως ανακαλύψουν -πολύ αργότερα- τη μαγεία της, θα ηχογραφήσουν κάποια από τα πιο όμορφα κομμάτια της, όπως το Take five που ακούμε από το κουαρτέτο (=τέσσερα όργανα) του Dave Brubeck
Κι όταν η Jazz συναντηθεί με τη βραζιλιάνικη Samba, το μουσικό αποτέλεσμα που έχει την ονομασία Bossa Nova, θα αφήσει στην ιστορία της Μουσικής τα πιο δροσερά ρυθμικά κομμάτια, κομμάτια που μας προσφέρουν ένα μουσικό ταξίδι μέχρι το φεγγάρι!
Ελάτε: "Fly me to the moon" - Julie London
Fly me to the moon and let me play among the stars
Let me see what spring is like on Jupiter and Mars
In other words, hold my hand. In other words, darling, kiss me
Fill my heart with song and let me sing for ever more
You are all I long for all I worship and adore
In other words, please be true. In other words, I love you
Fill my heart with song and let me sing for ever more
You are all I long for all I worship and adore
In other words, please be true. In other words, I love you
Όπως έχουμε πει, η ιταλική φράση "a cappella" (στην κυριολεξία σημαίνει "όπως στην εκκλησία") φανερώνει ότι κάποιος τραγουδάει χωρίς συνοδεία μουσικών οργάνων. Το τραγούδι "a cappella", όπως καταλαβαίνουμε, είναι δύσκολο, αφού δεν υπάρχουν μουσικά όργανα για να "στηρίξουν", να βοηθήσουν τις φωνές των τραγουδιστών.
Λοιπόν, σήμερα θα γνωρίσουμε κάποιες ομάδες τραγουδιστών που ασχολούνται με αυτό το δύσκολο μουσικό είδος. Το πιο γνωστό γκρουπ "τραγουδιστών χωρίς όργανα" είναι οι "Swingle singers". Πρωτοεμφανίστηκαν στο Παρίσι το 1962 και αποτελούνταν από οκτώ τραγουδιστές: 4 άνδρες- 4 γυναίκες. Ηχογράφησαν το πρώτο τους άλμπουμ "Jazz Sébastien Bach" το οποίο παίχτηκε από πολλούς ραδιοφωνικούς σταθμούς με μεγάλη επιτυχία, οδηγώντας την ομάδα να ηχογραφήσει περισσότερα άλμπουμ και να κερδίσει συνολικά πέντε βραβεία Grammy. Από τότε, τα μέλη που αποτελούν την οκταμελή ομάδα (κυρίως Βρετανοί) συνεχίζουν να κάνουν συναυλίες σε όλο τον κόσμο και να μαγεύουν τους ακροατές με τα απίστευτα φωνητικά προσόντα τους. Δείτε για παράδειγμα πως ερμηνεύουν το κομμάτι περιγραφικής μουσικής "Το πέταγμα της μέλισσας" (σύνθεση του Ρώσου Νικολάϊ Ρίμσκυ-Κόρσακωφ)
και το "Rondò alla Turca" του Wolfgang Amadeus Mozart:
Είναι πράγματι απίστευτο όλη η μουσική που ακούμε να βγαίνει μόνο από ανθρώπινες φωνές, χωρίς κανένα όργανο! Ακούμε το κομμάτι 'Libertango' του Αργεντινού συνθέτη Astor Piazzolla και παρακολουθούμε πως παράγουν με τη φωνή τους όλο αυτό το αποτέλεσμα:
Σειρά έχει τώρα το "A cappella" συγκρότημα "The voca-people" (οι "φωνάνθρωποι"!) που με την εξαιρετική φωνή τους κάνουν μουσικά εφέ που για να γίνουν θα χρειάζονταν μια ορχήστρα από διάφορα όργανα: Τα κοστούμια και η αστεία θεατρική μορφή των τραγουδιών που παρουσιάζουν, δημιουργούν ένα αξέχαστο θέαμα:
Το κομμάτι που ακούσαμε είναι ένα "μιξάζ" από τα εξής τραγούδια: (έχω βάλει και τα χρονικά σημεία όπου ξεκινάει καθένα):
0:00 Era - Ameno 0:17 Johann Sebastian Bach - Toccata And Fugue In D Minor, BMW 565 0:27 G..F.Handel - Alléluia 0:35 Scott Joplin - The Entertainer 0:43 The Chordettes - Mr. Sandman 0:51 Glenn Miller and his Orchestra - In the mood 1:01 Little Richard - Tutti Frutti 1:15 Beach Boys - I Get Around 1:21 Doobie Brothers - Long train running 1:44 Madonna - Holidays 1:53 Mickael Jackson - Billie Jean 2:08 Eurythmics - Sweet Dreams 2:16 Mory Kanté - Yéké yéké 2:19 Nirvana - Smells Like Teen Spirit 2:28 Space Girls - If you wanna be my lover 2:29 Los del Rio - Macarena 2:31 Rednex - Cotton Eyed Joe 2:38 Britney Spears - Baby One More Time 2:41 Baha Men - Who let the dogs out ? 2:48 C+C Music Factory - Gonna Make You Sweat (Everybody Dance Now) 2:55 Reel 2 Real - I Like To Move It
Ένα "εργαλείο δουλειάς" που παλιότερα υπήρχε σε κάθε δημόσια υπηρεσία, ήταν η γραφομηχανή. Μ΄ αυτήν μπορούσαμε να γράψουμε ένα κείμενο με ωραία γράμματα, σαν του τυπογραφείου. Μόνο που είχε δύο προβλήματα:
1.κάθε φορά που θέλαμε να ξαναγράψουμε ένα κείμενο, έπρεπε να επαναλάβουμε τη δακτυλογράφησή του (σε αντίθεση με τα σημερινά προγράμματα "επεξεργασίας κειμένου", όπως το Microsoft Word, που έχουν τη δυνατότητα να σώσουν -Save- το κείμενο, και
2.τα πλήκτρα της γραφομηχανής έκαναν πολύ περισσότερο θόρυβο απ' αυτόν που κάνουν τα πλήκτρα ενός σύγχρονου υπολογιστή.
Αυτός ο θόρυβος, όμως, έδωσε έμπνευση σε έναν συνθέτη να γράψει ένα μουσικό κομμάτι που ονομάζεται "The Typewriter" (=η Γραφομηχανή). Πρόκειται για ένα ορχηστικό κομμάτι που γράφτηκεαπό τον Αμερικανό συνθέτη και μαέστροLeroy Anderson(1908–1975) και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1950 από την "Boston Pops Orchestra".
Η εκτέλεση του κομματιού απαιτεί -εκτός απ' όλα τα άλλα μέλη μιας ορχήστρας- την παρουσίακαι ενός μουσικού, που "γράφει" σε μια πραγματική γραφομηχανή, με όλους τους θορύβους της. Βέβαια, αυτός ο μουσικός (συνήθως είναι μουσικός που παίζει κρουστά όργανα) δεν γράφει κανονικά και χωρίς λάθη κάποιο κείμενο, αλλά προσποιείται πως γράφει,κάνοντας απλά θόρυβο με τα πλήκτρα! Το δύσκολο είναι πως η ..."δακτυλογράφηση" του κειμένου πρέπει να είναι πολύ γρήγορη και απόλυτα συγχρονισμένη με τη μουσική της ορχήστρας.
Δείτε τον Αυστριακό περκασιονίστα (μουσικό κρουστών οργάνων) Martin Breinschmid, να "δακτυλογραφεί" μαζί με την "Strauß Festival Orchestra Vienna", σε ζωντανή συναυλία, στο " BASF concert hall Ludwigshafen" της Γερμανίας, το 2008:
Δείτε ακόμη τον ντραμίστα Andrea Vadrucci (Vadrum) σε ένα ρεσιτάλ δεξιοτεχνίας κρουστών και ...γραφομηχανής:
και τον Αμερικανό κωμικό ηθοποιόJerry Lewis σε μια κωμική εκδοχή του κομματιού, από την κινηματογραφική ταινία "Who's Minding the Store?" (1963):
Σε προηγούμενη δημοσίευση είδαμε πώς γράφονται και διαβάζονται οι νότες, τα σύμβολα της Μουσικής. Τα ονόματά τους είναι γνωστά σε όλους:Ντο, Ρε, Μι, Φα, Σολ, Λα, Σι. (ονομάστηκαν από τον Ιταλό καλόγερο -μουσικόGuido d’ Arezzo, 990-1050 μ.Χ.)
Τοποθετημένες σ΄αυτή τη σειρά, από τη χαμηλότερη προς την ψηλότερη αποτελούν τη Μουσική Σκάλα(μπορείτε να την ανεβείτε και να την κατεβείτε χωρίς λάθος;)
Τι θα λέγατε τώρα να δούμε ένα τραγούδι που είναι φτιαγμένο μόνο με τα ονόματα που έχουν οι νότες: Πρόκειται για το τραγούδι "ΝΤΟ- ΡΕ- ΜΙ", που ακούγονταν στην κινηματογραφική ταινία "The Sound of Music". Η ταινία δημιουργήθηκε το 1965 από τους Ρίτσαρντ Ρότζερς και Όσκαρ Χάμερστεϊν, έχει κερδίσει πέντε βραβεία Όσκαρ και έχει αγαπηθεί πολύ σε όλο τον κόσμο (στην Ελλάδα προβλήθηκε με τίτλο "Η μελωδία της ευτυχίας"). Η ταινία χαρακτηρίζεται "Μιούζικαλ", αφού έχει πολύ μουσική, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του έργου.
Ας δοκιμάσουμε τώρα να το τραγουδήσουμε στα ελληνικά, με τους παρακάτω στίχους (διασκευή: Κώστας Μόσχος)
Ντο - Nτομάτες ζουμερές
Ρε - Ρεβίθια κι αρακάς
Μι - δυο μήλα δροσερά
Φα- Φασόλια και φακές
Σολ- ψημένος σολωμός
Λα - Λαχανικά πολλά
Σι - Σιτάρι στο ψωμί
και ξαναγυρνώ στο ΝΤΟ.
Με μια μικρή παραλλαγή των στίχων, το είχε παρουσιάσει η μεγάλη ηθοποιός μας Αλίκη Βουγιουκλάκη, στην τελευταία της θεατρική επιτυχία:
