Ψηφιακές δράσεις για… αποδράσεις

        H Εφορεία Αρχαιοτήτων Άρτας και το Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας συμμετέχουν στον ψηφιακό εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων 2021 και εγκαινιάζουν μια νέα ενότητα για μικρούς φίλους με τίτλο: «Ψηφιακές δράσεις για… αποδράσεις»   Στο πλαίσιο αυτό θα αναρτήσει στο facebook του Αρχαιολογικού Μουσείου Άρτας την ιστορία «Ο Μουσικός και η Χελώνα», εμπνευσμένη από τα αρχαία μουσικά όργανα που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας. Η ιστορία αποτέλεσε τον πυρήνα εκπαιδευτικού προγράμματος για παιδιά της προσχολικής ηλικίας και των πρώτων τάξεων του Δημοτικού σχολείου. Την ιστορία θα συνοδεύουν δημιουργικές δραστηριότητες. (https://www.facebook.com/profile.php?id=100057289284919)
Η ανάρτηση του βίντεο θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 18 Μαΐου 2021 και ώρα 12:00 και θα είναι ελεύθερα προσβάσιμο από τους ενδιαφερόμενους γονείς και μικρούς φίλους του Μουσείου.

El mundo de la música Εspañola

      ¡Hola!, amigos! Bienvenido al mundo de la música Εspañola!

      Θέλοντας να γνωρίσουμε μουσικές από διάφορες περιοχές του κόσμου, σήμερα θα κάνουμε ένα ταξίδι στον μουσικό κόσμο της Ισπανίας! Ταξιδεύουμε, λοιπόν, σε μια χώρα της νοτιοδυτικής Ευρώπης, που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της Ιβηρικής χερσονήσου.  Η χώρα διαιρείται διοικητικά σε 17 "Αυτόνομες Κοινότητες", δηλ. "τοπικές κυβερνήσεις" που είναι υπεύθυνες για την εκπαίδευση, αγροτική ανάπτυξη, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια, τον πολιτισμό κάθε περιοχής. Οι περιφέρειες και εθνικότητες έχουν το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης, χωρίς αυτό να τις εμποδίζει να αποτελούν το ενιαίο Ισπανικό έθνος. Από τις περιοχές αυτές, η Ανδαλουσία (νότια), η Καταλονία (ανατολικά), η Χώρα των Βάσκων (βόρεια) και η Γαλικία (δυτικά), είναι αυτόνομες «ιστορικές εθνικότητες» (ιδιαίτερες εθνικές φυλές).  

     Στην Ανδαλουσία, λοιπόν, στον ισπανικό νότο και κυρίως στη  Σεβίλλη, το Κάδιξ και τη Μάλαγα, αναπτύχθηκε τον 19ο αιώνα μια ξεχωριστή μουσική που συγκέντρωσε στοιχεία της μουσικής των Αράβων, των Σεφαραδιτών (Εβραίων της Ισπανίας) και των τοπικών τσιγγάνων. Πρόκειται για τη μουσική (και χορό) "Flamenco", που σύντομα αφού ενσωμάτωσε μουσικά στοιχεία και από άλλες περιφέρειες, το άκουσμά του κατέληξε να χαρακτηρίζει τον πολιτισμό ολόκληρης της Ισπανίας. 

    Αν και η παλαιότερη μορφή Flamenco, το "Cante Jondo" (Κάντε Χόντο) ακούγεται μόνο από ανδρική φωνή χωρίς συνοδεία οργάνων, όταν αργότερα στη μουσική προστέθηκε η συνοδεία της κιθάρας (toque) και ο χορός (baile), το Flamenco γνώρισε μεγάλη άνθηση. Στο -κυρίως μελαγχολικό- φλαμένκο, ο τραγουδιστής αλλά και ο κιθαρίστας "αυτοσχεδιάζουν", δηλ. ερμηνεύουν το τραγούδι με βάση τα στιγμιαία συναισθήματά τους.  Ανάμεσα στους σπουδαίους τραγουδιστές του Flamenco, ξεχωρίζουν οι: Camarón de la Isla, Manuel Torre, El Lebrijano και Antonio Molina, οι δε σημαντικότεροι κιθαρίστες του, είναι οι: Carlos Montoya, Paco de Lucia, Paco Peña, Carlos el Canario, Tomatino, Antonio Negro κ,ά. 

     Ας παρακολουθήσουμε τον κορυφαίο δεξιοτέχνη της κιθάρας Carlos Montoya στο κομμάτι "Farruca"

   Κι εδώ, ο Paco de Lucia (που πέθανε στις 25 Φεβρουαρίου 2014: http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=571850, http://www.naftemporiki.gr/story/770923/pethane-o-pako-nte-louthia), με το κομμάτι του "Entre dos aguas" (ηχογρ. 1976)

    Ο -ιδιαίτερα εκφραστικός- χορός του Flamenco, αποδίδεται με ρυθμικό χτύπημα των ποδιών και κινήσεις των χεριών, στα οποία συχνά κρατούν καστανιέτες ή βεντάλιες. Ένα δείγμα του "φλογερού" χορού Flamenco: https://www.youtube.com/watch?v=sFUC5ROtN8M. 

      Όπως είπαμε, σημαντική ήταν η προσφορά των Εβραίων "Σεφαραδιτών" στον πολιτισμό της Ισπανίας. Κατά τη μακρόχρονη παραμονή τους σε ολόκληρη την Ιβηρική χερσόνησο (περίπου από το 300 έως το 1492 μ.Χ.), δημιούργησαν μια μεικτή Ισπανο-εβραϊκή διάλεκτο (τη "ladino") και μια πλούσια μεικτή μουσική παράδοση. Εδώ ακούμε ένα χαρακτηριστικό τραγούδι τους: "La Roza enflorese"

      Όμως, το Flamenco δεν είναι το μοναδικό παραδοσιακό μουσικό είδος της Ισπανίας. Εξίσου σημαντικό είναι το Pasodoble (=διπλό βήμα, όνομα που θυμίζει τον ρυθμό των δύο μουσικών χρόνων του).
     Στη διάρκεια του 19ου αιώνα η μουσική του Pasodoble μπήκε έντονα στη ζωή της Ισπανίας, καθώς συνδέθηκε με τις ταυρομαχίες, αφού παίζεται κατά την είσοδο του ταυρομάχου στην αρένα ("Paseo") και κατά τη διάρκεια των "περασμάτων" του ("Faena") πριν σκοτώσει τον ταύρο.
      Αν και το έθιμο των ταυρομαχιών έχει καταδικαστεί από πολλούς ως βάρβαρο, δεν υπάρχει κανείς που να μην ενθουσιάζεται με το άκουσμα ενός Pasodoble, όπως τα:  "España Cañí", "El gato montés", "Que Viva España", "Sombreros y Mantilles", "Amparito Roca", "La Gracia de Dios" κ.ά.

  Ακούστε το πασίγνωστο "España Cañí" (=τσιγγάνικη Ισπανία). σε μια... επεισοδιακή συναυλία του André Rieu και της "Johann Strauss Orchestra"...

Hurra la música de España!

Ευχαριστούμε κύριε Sax!

       Στις 17 Μαΐου 1846 ο Βέλγος οργανοποιός Adolphe Sax (Αντόλφ Σαξ, 1814-1894) παρουσιάζει επίσημα ένα νέο μουσικό όργανο που έχει κατασκευάσει και κατοχυρώνει την εφεύρεσή του, δίνοντάς του το... όνομά του: "Σαξόφωνο" (με δεύτερο συνθετικό του ονόματος την ελληνική λέξη «φωνή»). Έτσι η οικογένεια των πνευστών οργάνων αποκτά το νεότερο μέλος της!

  Το όργανο αυτό είναι κατασκευασμένο από μέταλλο (ορείχαλκο), αλλά κατατάσσεται στα ξύλινα ορχηστρικά όργανα, καθώς έχει παρόμοιο τρόπο παιξίματος με το κλαρινέτο (ο ήχος παράγεται από καλάμι). Αυτός είναι και ο λόγος που για κάποιον κλαρινετίστα είναι εύκολο να παίξει και σαξόφωνο. Μάλιστα ένα από τα όργανα της "οικογένειας" των σαξοφώνων (το "Σοπράνο Σαξόφωνο") μοιάζει πολύ με το κλαρινέτο (βλ. εικόνα)

  Το όργανο αποτελείται από ένα  κωνικό μεταλλικό σωλήνα, κατά μήκος του οποίου υπάρχει μια σειρά από 24 τρύπες που σκεπάζονται από "κλειδιά". Πατώντας τα κλειδιά και φυσώντας στο επιστόμιο (που έχει καλαμένια "γλωσσίδα"), παράγεται ο γνωστός και αγαπητός σε όλους, ήχος του. 

    Εκτός από τη συνηθισμένη μορφή του (Άλτο και Τενόρο), η οικογένεια του Σαξόφωνου αποτελείται από άλλα πέντε όργανα. Τα μέλη της οικογένειας, σε σειρά από το μικρότερο προς το μεγαλύτερο (και αντίστοιχα από τον λεπτότερο προς τον βαρύτερο ήχο που βγάζουν) είναι τα: Σοπρανίνο, Σοπράνο, Άλτο, Τενόρο, Βαρύτονο, Μπάσο και Κοντραμπάσο Σαξόφωνο, καλύπτοντας έτσι κάθε ηχητική ανάγκη των συνθετών, των μουσικών και του μουσικόφιλου κοινού (παρατηρείστε ότι εκτός από το το Σοπράνο- Σοπρανίνο, όλα τα άλλα έχουν την "καμπάνα", δηλ. την κάτω άκρη στραμμένη προς τα επάνω).

     Αρχικά το Σαξόφωνο χρησιμοποιήθηκε κυρίως στις στρατιωτικές μπάντες, οι δε συνθέτες του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα δεν του έδωσαν τη σημασία που του άξιζε (εκτός από τους Γάλλους συνθέτες Ραβέλ, Μπιζέ, Σεν Σανς και Μπερλιόζ, που το χρησιμοποίησαν σε έργα τους). 

    Σιγά- σιγά, όμως, κι αφού έφτασε στον "Νέο Κόσμο", στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, έγινε ένα από τα σημαντικότερα όργανα της Jazz. Μάλιστα, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να σκεφτούν κάποιο κομμάτι της Jazz που να ακούγεται χωρίς Σαξόφωνο ή Τρομπέτα. Εσείς, για παράδειγμα, θα μπορούσατε να φανταστείτε τη μουσική της γνωστής σειράς κινουμένων σχεδίων "Ροζ πάνθηρας" (η μουσική είναι του Henry Mancini) χωρίς τον ήχο του Σαξόφωνου;

      Από τις μουσικές "γειτονιές" της Τζαζ αναδείχθηκαν σπουδαίοι δεξιοτέχνες του οργάνου: ο Coleman Hawkins, ο Charlie "Bird" Parker, ο Lester Young, ο John Coltrane, ο Sonny Rollins o Stan Getz κ.ά. Από τηλεοπτική εμφάνιση του Stan Getz, μαζί με την τραγουδίστρια Astrud Gilberto, ακούμε το "The Girl From Ipanema" (1964) 

   Ένα ακόμη τραγούδι που είναι δεμένο στη μνήμη μας με το Σαξόφωνο είναι το περίφημο "Take five", σύνθεση του σαξοφωνίστα Paul Desmont, που το ακούμε εδώ στην καλύτερη ηχογράφησή του από το κουαρτέτο (δηλ τέσσερα όργανα) του Dave Brubeck, που το αποτελούσαν οι: Paul Desmond (alto sax), Joe Morello (drums), Eugene Wright (bass) και Dave Brubeck (piano).

   Ακούμε εδώ έναν εκπρόσωπο της νεότερης γενιάς δεξιοτεχνών του Σαξοφώνου: ο Grover Washington, Jr. παίζει το κομμάτι "Winelight" από τον ομώνυμο δίσκο του (1980):

    Από τον ίδιο δίσκο (Winelight) ακούμε το "Just the Two of Us" όπου ο Grover Washington Jr. συνοδεύει τον Bill Withers, ο οποίος έγραψε αυτό το τόσο ωραίο ρυθμικό κομμάτι 

Ταξιδεύοντας στον κόσμο με τη φλογέρα

      Συνεχίζοντας τις προηγούμενες δημοσιεύσεις μας, δοκιμάζουμε εδώ την εφαρμογή "Joy Tunes for Recorder Express" που θα μας βοηθήσει στην εξάσκησή μας με τη φλογέρα.  ΓΙΑ ΝΑ ΤΡΕΞΕΙ η εφαρμογή, είναι απαραίτητο να έχουμε εγκαταστήσει το "ADOBE FLASH PLAYER", όπως είχαμε δει και στις δημοσιεύσεις "Γνωρίζουμε τη Συμφωνική ορχήστρα παίζοντας (1), Γνωρίζουμε τη Συμφωνική ορχήστρα παίζοντας (2) και Γνωρίζουμε τη Συμφωνική ορχήστρα παίζοντας (3) .
     Λοιπόν, στην πρώτη οθόνη θα μας ζητήσει να δημιουργήσουμε (δωρεάν και αν θέλουμε) κωδικό εισόδου (Username - Password), ή επιλέγουμε την "μιας χρήσεως είσοδο" (One Time Pass). Στη συνέχεια μας ζητά να συνδέσουμε ένα μικρόφωνο στην ειδική υποδοχή του υπολογιστή (μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε επίσης τα ειδικά ακουστικά με ενσωματωμένο μικρόφωνο "hands-free" για κινητά τηλέφωνα). Αν θέλουμε, συνδέουμε και κάμερα και πατάμε "CONNECT"  και στη συνέχεια "Allow" και "Recorder Master".   

 Στη νέα οθόνη που θα εμφανιστεί, επιλέγουμε το βαγόνι "Page 4". Στη σελίδα αυτή θα εξασκηθούμε παίζοντας τη νότα Σι ("Playing the Note B") και τη νότα Λα ("Playing the Note A").  Στην κάτω εικόνα, μας θυμίζει τί πρέπει να κλείσουμε για να παίξουμε αυτές τις νότες. Αν  είμαστε έτοιμοι, αρχίζουμε το παιχνίδι: βλέπουμε τις νότες που εμφανίζονται στο πεντάγραμμο και τις παίζουμε. Αν καταφέραμε να τις παίξουμε σωστά, το παιχνίδι γράφει τον ήχο μας (μέσω του μικροφώνου) και μας "βαθμολογεί". 

     

     Στην κορυφή της σελίδας (πάνω εικ.) υπάρχει και μια λίστα τραγουδιών ("Song Index") απ΄όπου μπορούμε να διαλέξουμε κομμάτια για να τα παίξουμε.

  

     Κι επειδή δεν έχουμε μόνο ασκήσεις για τη φλογέρα, μια νέα σειρά από τραγούδια από διάφορες περιοχές του κόσμου, που μπορούμε να παίξουμε σχετικά εύκολα, μας περιμένει να τα χαρούμε... 

       Για περισσότερα τραγούδια απ΄όλο τον κόσμο, που μπορούν να παιχτούν (όχι εύκολα όλα) στη φλογέρα, μπορούμε να ψάξουμε στα: http://www.ehow.com/info_8060649_easy-recorder-music-sheets-kids.html και  http://op-it-solution.blogspot.gr/2013/02/asian-folk-songs.html#.Vz3Bk_kgXIX   

Ταξίδι στον κόσμο, συντροφιά με τη μουσική

    Με σύμμαχο τον ωραίο ανοιξιάτικο καιρό, σας προτείνω σήμερα να πάμε μια μεγάλη βόλτα: να κάνουμε ένα ταξίδι σε όλο τον κόσμο!

      Και για να μη... μας στοιχίσει πολύ ακριβά ένα τέτοιο ταξίδι, θα διαλέξουμε το πιο εύκολο, ξεκούραστο, ευχάριστο και διασκεδαστικό μέσο μεταφοράς: τη Μουσική!   

    Πως θα γίνει αυτό; Με τη βοήθεια της τεχνολογίας των υπολογιστών και της επικοινωνίας μέσω ίντερνετ, θα ακούσουμε μουσικές και θα γνωρίσουμε μουσικά όργανα από διάφορα μέρη του κόσμου. Βοηθός σ΄αυτό το ταξίδι θα είναι ένα κεφάλαιο από το "Βιβλίο Μουσικής ΣΤ΄τάξης", με τίτλο "O γύρος του κόσμου σε... 8'".

     Όλοι, βέβαια γνωρίζουμε το κλασικό μυθιστόρημα του Γάλλου συγγραφέα Ιουλίου Βερν "Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες". Ο πρωταγωνιστής του βάζει στοίχημα ότι μπορεί να κάνει τον γύρο του κόσμου σε 80 μέρες, απίστευτα μικρό χρόνο για την εποχή που γράφτηκε το έργο (1873). Πάντως, αν δεν έχουμε διαβάσει το βιβλίο, στο: https://www.youtube.com/watch?v=KoaXZArc8hg θα βρούμε μια σειρά κινουμένων σχεδίων που θα μας ταξιδέψει, παρέα με τον Φιλέα Φογκ.

     Ε, λοιπόν, η Τεχνολογία και η Μουσική, θα βάλουν τα δυνατά τους για να κάνουμε το ταξίδι αυτό πολύ πιο σύντομα από όσο έλεγε ο Βερν.  Έτοιμοι; Μουσικές όλου του κόσμου, ερχόμαστε να σας γνωρίσουμε!!! 

       Διαβάζουμε το κεφάλαιο αυτό, βλέπουμε στη δεύτερη σελίδα τα όργανα που υπάρχουν σε άλλα μέρη του κόσμου και συμβουλευόμαστε το χάρτη (όπου και αν τον χρειαστούμε).

    Στη συνέχεια πάμε στη σελίδα photodentro.edu.gr/, όπου ακούμε τους ήχους των οργάνων (επιλέγουμε τους αριθμούς 1-8).

     Αφού γνωρίσουμε τα όργανα που ακούσαμε, επιλέγουμε κάποιο από αυτά (τσεκάρουμε το κυκλάκι) και προσπαθούμε να κάνουμε τις αντιστοιχίσεις οργάνων και περιοχών του κόσμου(επιλέγουμε στο χάρτη το κυκλάκι που δείχνει το μέρος της γης όπου υπάρχει το όργανο αυτό).

      Είμαι σίγουρος πως το ταξίδι αυτό θα σας μείνει αξέχαστο!

Τραγούδια για φλογέρα

        Σε προηγούμενη δημοσίευσή μας κάναμε το πρώτο μάθημα φλογέρας. Θυμάστε πώς μπορούμε να παίξουμε την κάθε νότα, δηλ ποιες τρύπες πρέπει να έχουμε ανοιχτές και ποιες κλειστές;

     Για να τα θυμηθούμε καλύτερα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την εφαρμογή "Blockis recorder fingerings" (εμφανίζεται και στα ελληνικά). Πατώντας με το ποντίκι μια νότα στο πεντάγραμμο, γράφει το όνομά της και δείχνει τους "δακτυλισμούς" για να την παίξουμε στη φλογέρα (οι μαύροι κύκλοι φανερώνουν τις κλειστές τρύπες, και οι άσπροι τις ανοικτές). Εάν πατήσουμε την "Εκτυπώσιμη μορφή", θα μας δώσει τον πίνακα με όλες τις νότες, για να τον αποθηκεύσουμε σε μορφή .PDF, ή να τον εκτυπώσουμε.

       Αν θέλουμε να μην περιοριστούμε στις νότες της Κλίμακας ΝΤΟ Μείζονας (διατονικής), αν δηλ. θέλουμε να παίξουμε και διέσεις ή υφέσεις, τότε θα χρειαστούμε να μάθουμε πώς παίζεται η ¨Χρωματική κλίμακα". 

      Αν μάθαμε τις νότες και πώς θα τις παίξουμε, δοκιμάζουμε να παίξουμε μερικά απλά τραγούδια:

Να έχετε μια ευχάριστη συντροφιά με τη φλογέρα σας  

Μαθαίνουμε φλογέρα!

      -"Θέλω να μάθω ένα μουσικό όργανο": μια πολύ συνηθισμένη φράση που ακούγεται από μικρούς μαθητές, αλλά και από μεγαλύτερους. 

    -"Μου αρέσει πολύ το πιάνο, αλλά δεν μπορώ να το κουβαλάω, ώστε να παίζω όπου πάω στις διακοπές μου!" 

      -"Μου αρέσουν πολύ τα τύμπανα, αλλά ούτε κουβαλιούνται εύκολα, ούτε μπορώ να΄παίξω όποια ώρα θέλω, καθώς κάνουν θόρυβο και ενοχλούν τους άλλους"    

     -"Μου αρέσει πολύ η κιθάρα και μπορώ να την κουβαλήσω όπου θέλω, ούτε είναι θορυβώδης, αλλά για να βγάλει σωστό ήχο χρειάζεται κούρδισμα, κάτι που δεν μπορώ να το κάνω μόνος/μόνη μου".        

  Ε, λοιπόν, να η λύση: ένα μουσικό όργανο με απαλό-γλυκό ήχο, που μπορούμε να μάθουμε σχετικά εύκολα και να το μεταφέρουμε παντού, χωρίς να χρειάζεται κούρδισμα, είναι η Φλογέρα.   

 Λοιπόν, είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε να μάθουμε να παίζουμε; Βοηθός σ΄αυτή την προσπάθειά μας θα είναι μια σελίδα (δυστυχώς μόνο στα Αγγλικά, αλλά αυτό νομίζω πως δεν θα μας δυσκολέψει).  

 Πρώτα-πρώτα μαθαίνουμε τις νότες στο πεντάγραμμο (προσοχή μόνο στη γραφή των ονομάτων: Το Α είναι το La, το B είναι-> Si, το C ->Do, το D ->Re, το E ->Mi, το F -> Fa και το G ->Sol .

       Πώς κρατάμε τη φλογέρα και ποια δάκτυλα χρησιμοποιούμε, θα τα μάθουμε στο πρώτο μάθημα φλογέρας. (μην ξεχνάμε: την πιάνουμε με το αριστερό χέρι πάνω και φυσάμε απαλά!).  

    Τώρα, μαθαίνουμε τη δακτυλοθεσία κάθε νότας στη φλογέρα, δηλαδή ποιες τρύπες της φλογέρας πρέπει να κλείσω ή να αφήσω ανοικτές, ώστε να βγάλω τον κάθε ήχο. Βλέπουμε τον πίνακα με τις νότες στη φλογέρα. (τα μαύρα κυκλάκια δείχνουν ότι έχουμε κλειστή την τρύπα και τα λευκά ότι την έχουμε ανοικτή). 

    Έχουμε και μια συλλογή από απλά τραγούδια, σε αλφαβητική σειρά, που μπορούμε να παίξουμε!

   Τέλος, δοκιμάζουμε την πολύ χρήσιμη εφαρμογή Finale Performance Assessment Program (πατάμε τον χρωματικό σύνδεσμο για να κατεβεί στον υπολογιστή και στη συνέχεια κάνουμε εγκατάσταση). Αφού διαλέξουμε κάποιο τραγούδι από τον κατάλογο "Songbook", το κατεβάζουμε στον υπολογιστή. Στην οθόνη εμφανίζεται το τραγούδι γραμμένο με νότες (τις διαβάζουμε μια-δυο φορές, για εξάσκηση). Στη συνέχεια πατάμε "Play" για να το ακούσουμε και αρχίζουμε να το παίζουμε στη φλογέρα, προσπαθώντας σιγά-σιγά να πετύχουμε να ακούγεται όπως πρέπει (όπως ακούγεται από το αυτόματο παίξιμο του προγράμματος).
     Μάλιστα, το πρόγραμμα μας δίνει και τη δυνατότητα εγγραφής (Rec.) του ήχου μας, ώστε να τον συγκρίνουμε με αυτό που παίζει ο υπολογιστής. Για την ηχογράφηση, θα χρειαστούμε ένα μικρόφωνο, που θα μπει στην ειδική υποδοχή της κάρτας ήχου.

     Καλή επιτυχία...